CECHY ARCHITEKTURY RENESANSU

U źródeł renesansu we Włoszech, było umiłowanie antyku, które obudziło zainteresowanie zabytkami sztuki klasycznej. Ruiny starożytnego Rzymu w wiekach średnich traktowano najczęściej jako miejsce pozyskiwania surowca dla powstających ówczesnych budowli (wyjmowano zachowane w dobrym stanie kolumny, włączając je w ściany powstających bazylik, fragmenty dawnych budowli łupano na ciosy czy wypalano na wapno rzeźbione marmury). W renesansie starożytności stały się „modne”. Prowadzono systematyczne prace wykopaliskowe, by wydobyć na światło dzienne docenione skarby antyku. Można stwierdzić z całą pewnością, że narodziła się wówczas instytucja konserwatora zabytków. Pierwszym takim opiekunem zachowanych starożytności rzymskich stał się oficjalnie od 1516 roku Rafael Santi z Urbino, architekt i malarz, obok Michała Anioła i Leonarda da Vinci najmłodszy przedstawiciel „wielkiej trójcy” artystów włoskiego odrodzenia.

W procesie kształtowania się wczesnorenesansowej architektury Włoch zasadnicze znaczenie miała działalność florenckiego architekta Filippo Brunelleschiego (1377 – 1446). Studiując pieczołowicie zabytki architektury antyku, nie stawał się ślepym naśladowcą dawnego stylu. Wprowadzając do projektowanych przez siebie budowli motywy antycznego łuku triumfalnego czy tak powszechnie stosowaną w czasach renesansu kolumnadę o klasycznej formie, nadawał im nowe funkcje. Kolumny i półkolumny spełniały rolę estetyczną, dzieliły duże płaszczyzny na regularne, mniejsze powierzchnie. Przysunięte do ścian niczego nie podpierały, nie były elementem konstrukcyjnym a jedynie estetycznym.

W architekturze renesansu zwracano szczególną uwagę na harmonijne proporcje różnych jej składników, wyliczano je wręcz matematycznie, w tym widziano piękno całego dzieła. Dbano o to, by renesansową budowlę można było objąć jednym rzutem oka, by każdy jej element był jednakowo czytelny. Z pietyzmem odnoszono się do treści zawartych w dziele rzymskiego inżyniera i architekta z I wieku p.n.e, Witruwiusza O architekturze ksiąg dziesięć, odnalezionym w 1415 roku w jednej z bibliotek klasztornych. Według opisanych tam porządków klasycznych greckich i rzymskich tworzono dzieła nowej epoki. Działający w II poł. XVI wieku Andrea Palladio, wzorując się na kanonie witruwiańskim, napisał traktat Cztery księgi o architekturze. Stworzył przy typ własny typ podmiejskiej willi, wzorowanej na antycznych rezydencjach.

Monumentalność budowli optycznie zmniejszały stosowane poziome podziały za pomocą gzymsów, w tym koronującego, znajdującego się na samym szczycie. Częstym zwieńczeniem budowli, głównie sakralnych, były kopuły o powierzchni podzielonej na kasetony. Miały one plan centralny o formie krzyża greckiego, kwadratu, prostokąta lub wieloboku. Powstające licznie miejskie pałace i zamki były czworobokami z zamkniętymi wewnętrznymi dziedzińcami. Tworzono przy nich bardzo rozbudowane, rytmiczne kompozycje przestrzenne z ciągów kolumn i arkad. Tak wewnątrz jak i na zewnątrz stosowano półokrągłe formy łuków, odmienne od strzelistych, ostrych łuków gotyku. Ta zmiana dotyczyła także bogato zdobionych malowidłami sklepień –kolebkowych, zwierciadlanych i żagielkowych. Prosta bryła elewacji zyskiwała niekiedy ozdobne detale: liczne pilastry, obramienia okien i drzwi pokrywane dekoracją rzeźbiarską o formie wici, wieńców czy girland. Doświetlano wnętrza wprowadzając okna o dużych rozmiarach. Starano się wkomponować harmonijnie budynki w otoczenie, doceniając walory otaczającej je przyrody. Znakomitym tego przykładem jest renesansowy dwór obronny rodu Gładyszów w Szymbarku.

 

Copyright © 2013 Kasztel w Szymbarku.
Wszelkie prawa zastrzeżone!
Kreacja: APiR Gorlice.tv